Հետազոտական կենտրոն
Կարդալու տևողություն՝
10 րոպե
Հիմնական եզրակացություններ
Ոսկին 2025 թվականին բազմիցս գրանցել է ռեկորդային առավելագույն մակարդակներ՝ վերջերս գերազանցելով 4,000 ԱՄՆ դոլարի սահմանագիծը և օգոստոսի կեսերից ի վեր աճելով ավելի քան 20 տոկոսով։ Մեր կարծիքով՝ այս աճին նպաստում են ինչպես ցիկլային, այնպես էլ կառուցվածքային գործոններ՝ մակրոտնտեսական և աշխարհաքաղաքական անկանխատեսելիության աճը, ժողովրդագրական փոփոխությունները, կենտրոնական բանկերի կողմից կառուցվածքային առումով ավելի բարձր պահանջարկը, Դաշնայինի տոկոսադրույքների իջեցման սպասումները, դոլարի թուլացումը և, ի վերջո՝ ԱՄՆ կառավարության փակման հետևանքով քաղաքական անորոշության մեծացումը։
Առաջիկայում հիմնական հարցը մնում է՝ որքա՞ն հեռու կարող է տանել այս թռիչքը։ Չնայած ոսկու գնահատումը մնում է բարդ, մեր մոդելները (որոնք ներառում են ինչպես մակրոտնտեսական, այնպես էլ միկրոտնտեսական հիմնարար գործոններ՝ գնաճ, կենտրոնական բանկերի կարգավորում, պետական պարտատոմսերի եկամտաբերություններ) ցույց են տալիս, որ կարճաժամկետում հնարավորությունները սահմանափակ են, սակայն դեռևս առկա է հետագա աճի հեռանկար։
2026 թվականի համար մեր թիրախային գինը ոսկու համար կազմում է 4,200 ԱՄՆ դոլար մեկ ունցիայի դիմաց։ Երեք տարվա հորիզոնով մենք համոզված ենք, որ ոսկու գները դեռևս ունեն զգալի աճի տեղ՝ ի վերջո հասնելով մեկ ունցիայի դիմաց 5,000 ԱՄՆ դոլար մակարդակին 2028 թվականին՝ ներդրողների և կենտրոնական բանկերի կողմից մետաղի նկատմամբ պահանջարկի կառուցվածքային փոփոխության շնորհիվ։
Վերջին տարիներին դիվերսիֆիկացիայի նկատմամբ աճող պահանջարկը եղել է ոսկու գրավչության հիմնական շարժիչ ուժը։ 2022 թվականից ի վեր կենտրոնական բանկերը ձգտել են դիվերսիֆիկացնել իրենց պահուստային արժույթները, ինչն ի վերջո նպաստել է ոսկու գների թռիչքին։ Թեև տարվա առաջին կեսին ոսկու գնումների տեմպը դանդաղել էր, այդուհանդերձ՝ կուտակման ընդհանուր միտումը պահպանվում է։
2025թ. առաջին կիսամյակում կենտրոնական բանկերի ընդհանուր զուտ գնումները կազմել են 415 տոննա՝ 2024թ. նույն ժամանակահատվածի համեմատ նվազելով 21 տոկոսով։ Համաշխարհային ոսկու խորհրդի տվյալները ցույց են տալիս, որ ամառվա ընթացքում կենտրոնական բանկերը շարունակել են կուտակել ոսկու պահուստները, թեև ընդհանուր ակտիվությունը մնում է տարվա սկզբի մակարդակից ցածր։ Այդուհանդերձ, կուտակման միտումը շարունակվել է՝ օգոստոսին յոթ կենտրոնական բանկ արձանագրել է ոսկու պահուստների աճ, իսկ մեկը՝ նվազում։
Կենտրոնական բանկերից բացի՝ ոսկու գների վերջին թռիչքը խթանել է նաև ինստիտուցիոնալ և մանրածախ ներդրողների աճող հետաքրքրությունը։ Աշխարհաքաղաքական ռիսկերի սրացումը մեծացրել է այն գիտակցումը, որ անհրաժեշտ է պորտֆելները կառավարել այնպիսի աշխարհում, որտեղ գնաճի և ապրանքային շուկաների ցնցումների (ինչպես 2022թ-ին) հավանականությունն ավելի բարձր է։ Ստագֆլյացիոն սցենարների ռիսկի աճը կամ այն իրավիճակները, երբ բաժնետոմս-պարտատոմս կորելյացիան խախտվում է, ստիպել են վերանայել ավանդական ռազմավարական ակտիվների տեղաբաշխումը (SAA)։
Ներդրողներն իրենց պորտֆելներում ավելի ու ավելի են ներառում իրական ակտիվներ, մասնավորապես ապրանքներ՝ դիվերսիֆիկացիան և կայունությունը բարձրացնելու նպատակով. հետևաբար՝ ոսկին ձեռք է բերում կառուցվածքային պորտֆելային դիվերսիֆիկատորի կարգավիճակ։ Ավելին՝ ներքին պարտքի նկատմամբ վստահության նվազումը ներդրողներին մղում է դեպի ոսկի, քանի որ վերջին ֆիսկալ քաղաքականությունը՝ աճող դեֆիցիտներով և պարտքի կտրուկ թռիչքներով, մարտահրավեր է նետում պետական պարտատոմսերի (օրինակ՝ ԱՄՆ գանձապետական պարտատոմսերի) ավանդական «անվտանգ ապաստան» կարգավիճակին։
Ժողովրդագրական փոփոխություններն էլ ազդում են ոսկու պահանջարկի վրա. երիտասարդ սերունդները, որոնք ունեն այլ ներդրումային նախընտրություններ և ավելի մեծ հակում դեպի ոչ ավանդական ակտիվներ ու թվային հարթակներ, ավելի հավանական է, որ նպաստեն ոսկու գնումների աճին։
Չնայած կենտրոնական բանկերի ոսկու գնումները վերջին շրջանում մեղմացել են, հետագա գնումների հավանականությունը դեռևս առկա է, հատկապես նորաստեղծ շուկաների երկրներից՝ ինչպես Հնդկաստանը և Չինաստանը։
Մակրոտնտեսական և աշխարհաքաղաքական անորոշության, ֆիսկալ մտահոգությունների և ներդրողների վարքագծի փոփոխության համակցությունը վերականգնում է հետաքրքրությունը ոսկու նկատմամբ՝ նպաստելով մետաղի դերի մեծացմանը ռազմավարական ակտիվների տեղաբաշխման մեջ։
Վերջին 25 տարիների ընթացքում ոսկին անցել է հստակ փուլերով, որոնք բարձրացրել են նրա գինը։ Առաջին խոշոր տեղաշարժը տեղի է ունեցել 2009 թվականի գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամից հետո, երբ կենտրոնական բանկերը հիմնարար կերպ փոխեցին դրամավարկային քաղաքականության մոտեցումները՝ ներդնելով ոչ ավանդական գործիքներ, ինչպիսին է քանակական մեղմացումը։ Միաժամանակ, համաշխարհային կենտրոնական բանկերը կառուցվածքային վաճառողներից վերածվեցին ոսկու գնորդների։
Եվրոպական պարտքային ճգնաժամը, կենտրոնական բանկերի հաշվեկշիռների ընդլայնումը և մշտապես ցածր անվանական ու իրական տոկոսադրույքներն էլ ավելի ամրապնդեցին ոսկու՝ որպես ֆինանսական անորոշությունները կառավարելու համար վերջին հանգրվանի պահուստային ակտիվի կարգավիճակը։ Աճի խթանման այս ուղղությունն ակտուալ էր նույնիսկ COVID-19 համավարակի ժամանակ։
«Կենտրոնական բանկերի պահուստների տեղաբաշխման այս վերադասավորումը կարող է լինել դրամավարկային ազդեցության համաշխարհային երկարաժամկետ շրջադարձի սկզբնական փուլը։»
Ոսկու աշխարհաքաղաքական խթանը. Ռուսաստան-Ուկրաինա պատերազմ
2022 թվականը դարձավ ոսկու տեսանկյունից շրջադարձային կետ։ Ուկրաինայում պատերազմի բռնկումը և տարբեր տարածաշրջանների միջև ուժային հավասարակշռության արագացված վերադասավորումը խթանեցին ոսկու նկատմամբ պահանջարկի պայթյուն՝ հատկապես ասիական կենտրոնական բանկերի կողմից։ Այդ հաստատությունները ձգտում էին դիվերսիֆիկացնել պահուստները՝ հեռանալով ԱՄՆ դոլարից՝ դոլարային ակտիվների կայունության և չեզոքության վերաբերյալ մտահոգությունների ֆոնին։
Ռուսաստանի դոլարային և եվրոյով պահուստների զգալի մասի սառեցումը և նրա բացառումն արևմտյան ֆինանսական համակարգից (ներառյալ SWIFT-ից) ընդգծեցին դոլարային ակտիվների հետ կապված քաղաքական ռիսկերը։ Ավելի քան 300 մլրդ դոլարի ռուսաստանյան արտարժույթային պահուստների շարժունակության սահմանափակմամբ արևմտյան պատժամիջոցներով հստակ ազդանշան ուղարկվեց՝ դոլարային ակտիվները ենթակա են աշխարհաքաղաքական ճնշումների։
2022-2024 թվականներին կենտրոնական բանկերի զուտ ոսկու գնումներն ավելի քան կրկնապատկվեցին՝ տարեկան գերազանցելով 1000 տոննան։ Այս աճը հիմնականում պայմանավորված էր Ասիայի, մասնավորապես՝ Չինաստանի, Հնդկաստանի, Ճապոնիայի կենտրոնական բանկերի, ինչպես նաև, ընդհանուր առմամբ, նորաստեղծ շուկաների գործողություններով։
Չնայած համաշխարհային դրամավարկային քաղաքականության խստացմանը (բարձր տոկոսադրույքներ, կենտրոնական բանկերի հաշվեկշիռների կրճատում՝ գնաճը զսպելու նպատակով), ոսկու նկատմամբ պահանջարկը մնացել է կայուն։ Այս կայունությունը հանգեցրել է իրական համաշխարհային տոկոսադրույքների և ոսկու գների միջև կապի խզմանը՝ ոսկին պահպանելով «անվտանգ ապաստան»-ի իր գրավչությունը։
Ոսկու գների այս թռիչքը ոչ միայն շուկայական միտում ունի. մեր կարծիքով՝ այն նշանակում է ԱՄՆ-կենտրոն միջազգային դրամավարկային համակարգից դեպի ավելի բազմաբևեռ համակարգի աստիճանական անցման սկիզբ՝ պահուստների կառավարման կառուցվածքային վերադասավորում։
Կենտրոնական բանկերի ոսկու պահուստները՝ ինչպիսի՞ն է ներկայիս իրավիճակը
«Կենտրոնական բանկերի կողմից ոսկու գնումները պայմանավորված են գնաճի ռիսկով, աշխարհաքաղաքական անորոշությամբ և դիվերսիֆիկացիայի կարիքներով՝ հատկապես ԱՄՆ դոլարի թուլացման ժամանակաշրջաններում։ Կենտրոնական բանկերի մեծ մասն արդեն կատարել է իր քայլը՝ ի դեմս Չինաստանի և մի շարք ասիական երկրների։ Ոսկու ուղղությամբ վերաբաշխումը շարունակվում է, սակայն տեմպը դանդաղում է»:
